Süleyman Demirel Üniversitesi
KİŞİSEL BİLGİLER
Aytül SOFU
Adı Soyadı Yrd. Doç. Dr. Aytül SOFU
Birimi Mühendislik Fakültesi Dekanlığı
Bölüm Kimya Mühendisliği Bölüm Başkanlığı
Ana Bilim Dalı Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı
Telefon 2462111392
E-Posta aytulsofu@sdu.edu.tr
Kişisel Web Sayfası
Bilgilerinizi Personel Bilgi Sistemi'nden (PBS) düzenleyebilirsiniz.
ÖĞRENİM BİLGİLERİ
Lisans SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ 12.2.2002
Yüksek Lisans SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ - 16.2.2006
Doktora SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ - 9.9.2009
İLGİ ALANLARI
Gıda Mikrobiyolojisi, Biyoteknoloji, Mikrobiyal Çeşitlilik, Mikrobiyal Genetik, Biyolojik ve Kimyasal Proseslerin Modellemesi (YSA, Fuzzy Logic), Biyomalzemeler, Biyopolimerler
YAYINLAR
  • Alanında, özgün bilimsel kitapta bölüm ve ünite yazarlığı
  • 1 F.Yeşim Ekinci ve Aytül Sofu. Gıda Mikrobiyolojisi. Hızlı Mikrobiyolojik Gıda Analiz Yöntemleri. Editör, Osman Erkmen.2010. Eflatun Yayınları. 485-504. ISBN: 978-605-4334-02-5.
  • Hakemli dergilerde yayımlanan teknik not, editöre mektup, tartışma, vaka takdimi ve özet türünden yayınlar dışındaki makale
  • 1 A.Sofu ve B.Okyar.Biyopolimerler; Mikroorganizmalar tarafından üretilen biyobozunur polimerler ve uygulama alanları. 2014.Kimya ve Sanayi Dergisi.Cilt:44.No:232 Sayfa 56-70
  • 2 A. Sofu, N. Demir, F. Y. Ekinci. Yapay Zeka Modelleme (Matlab) Programlarının Gıda Bilimi ve Teknolojisindeki Uygulamaları. Gıda Dergisi, Cilt : 32 • Sayı : 02, 2007
  • SCI, SSCI ve AHCI dışındaki indeks ve özler tarafından taranan dergilerde yayımlanan teknik not, editöre mektup, tartışma, vaka takdimi ve özet türünden yayınlar dışındaki makale
  • 1 Analyses of Dynamics in Dairy Products and Identification of Lactic Acid Bacteria Population by Molecular Methods. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology , 5 ( 1 ) : 6 - 13 , 2017
  • 2 A. Sofu, T.Kök Taş, Z.B. Güzel Seydim, F.Y. Ekinci, 2008. Isparta İlinde Ambalajsız Dondurmaların Kalite Düzeylerinin Belirlenmesi. Suleyman Demirel Unıversity, Journal of Natural and Applied Sciences, 12-3 (2008),206-210
  • 3 F.Y.Ekinci, A.Sofu, A.Ilgın, B.Ertekin, A.Yıldız, Ö.Göl.Gıda Sistemlerindeki Doğal Koruyucu Maddeler: Bakteriyosinler. Akademik Gıda Dergisi.Sayı:22, 2006
  • SCI, SSCI ve AHCI tarafından taranan dergilerde yayımlanan teknik not, editöre mektup, tartışma, vaka takdimi ve özet türünden yayınlar dışındaki makale
  • 1 A.Sofu and F.Y.Ekinci.Bacterial diversity dynamics of traditional Turkish Ezine Cheese as evaluated by PCR–DGGE and SSCP analysis. International Journal of Dairy Technology. APR 2016 | DOI: 10.1111/1471-0307.12311
  • 2 Fatma Y. Ekinci , Gamze M. Baser, Ezgi Özcan, Özlem Güçlü Üstündağ, May Korachi, Aytul Sofu, Jeffrey B. Blumberg, C.-Y. Oliver Chen.Characterization of chemical, biological, and antiproliferative properties of fermented black carrot juice, shalgam.Eur Food Res TechnolDOI 10.1007/s00217-016-2639-7.August 2016, Volume 242, Issue 8, pp 1355–1368
  • 3 O. Coskun, A. Sofu, M. Kahriman, S. Comlekci "The Effects of Electromagnetic Fields with a Frequency of 2450 MHz on E. Coli Bacteria" Journal of Biomimetics, Biomaterials and Biomedical Engineering, Pages: 68-73, 2016.
  • 4 A.Sofu, E.Sayilgan, G.Guney.Experimental Design for Removal of Fe(II) and Zn(II) Ions by Different Lactic Acid Bacteria Biomasses.International Journal of Environmental Research.Volume 9, Issue 1, Winter 2015, Page 93-100
  • 5 Ince D. and A. Sofu.Estimation of Lactation Milk Yield of Awassi Sheep with Artificial Neural Network Modeling. Small Ruminant Research. Volume 113, Issue 1 , Pages 15-19, June 2013
  • 6 Ekinci, F. Y., A. Sofu, H. Sağlam, O. Çakır, M. S. Arıkan, A. K. Adiloğlu, İ. Gören, M. İşler. Comparative Analysis of Helicobacter pylori in Natural and Drinking Water of Isparta and Its Surroundings with Gastric Mucosa of H. pylori Infected Patients.2011 Nobel Medicus 7 (2), pp.9-14
  • 7 A. Sofu, F. Y. Ekinci. Estimation of Storage Time of Yogurt with Artificial Neural Network Modeling J. Dairy Sci. 2007. Volume 90:3118-3125.
  • Ulusal toplantıda sunularak tam metin olarak yayımlanan bildiri
  • 1 A.Sofu, F.Y.Ekinci, M.M.Sofu, M.C.Kayacan.Görüntü İşleme Teknolojisi İle Elmaların Sınıflandırılması.Bilimde Modern Yöntemler Sempozyumu-BMYS'2008. Eskişehir
  • 2 A.Sofu, F.Y.Ekinci, Gıda Biliminde Genetik Algoritma Uygulamaları. Bilimde Modern Yöntemler Sempozyumu-BMYS'2008. ESKİŞEHİR
  • 3 F. Y. Ekinci, A.Sofu ve H.Sağlam.Türkiye'de Genetik Modifiye Gıdalarla İlgili Düzenlemeler. GAP V. Tarım Kongresi, Urfa, 2007.
  • 4 F. Y.Ekinci, A.Sofu, H.Sağlam, O.Çakır, M. S.Arıkan, A.K. Adiloğlu, İ.Gören, M.İşler. Isparta ve Çevresindeki Su Kaynaklarında Helicobacter pylori'nin Varlığının Tesbiti ve 16S rRNA Tekniği ile Tanımlanması. XV.Ulusal Biyoteknoloji Kongresi. Antalya, 2007.
  • 5 A.Sofu, N.Demir, A.Perendeci F. Y. Ekinci Kitiş. Yapay Sinir Ağlarının Gıda Endüstrisinde Kullanımı Gıda Kongresi 2005, İzmir Turkey
  • 6 A. Sofu ve F.Y.Ekinci Kitiş. Laktik Asit Bakterilerinin Riboflavin (B2) Vitamini Üzerine Etkileri 2005, Ankara
  • 7 F. Y. Ekinci Kitiş, A. Sofu, and Ferda Soyer. Daha Güvenli bir hayat için biyoaktif peptidler. Proc'of the 31. Ulusal Mikrobiyoloji Kongresi, Eylül 19-23, 2004, Kuşadası, Turkey
  • Ulusal toplantıda sunularak özet metin olarak yayımlanan bildiri
  • 1 B. Yalçınkaya,A. Sofu, Ö. Coşkun, S. Çömlekçi "2.45 GHz Elektromanyetik Radyasyonun Lactobacillus Rhamnosus'un Gelişimine Etkisi", BİYOMUT 2014, Biyomedikal Mühendisliği Kongresi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul/TÜRKİYE, 2014.
  • 2 A. Sofu, T.Kök Taş, Z.B. Güzel Seydim, F.Y. Ekinci, 2009. Süt Ürünlerinde Laktik Asit Bakterilerinin Moleküler Yöntemlerle Tanımlanması. Süt Sempozyumu.2009. Denizli
  • 3 A.Sofu.F.Yeşim Ekinci.A. Perendeci. Ekolojik Sistemlerde Mikrobiyal Çeşitliliğin Denatüre Edici Gradyan Jel Elektroforez (DGJE) Yöntemi ile Belirlenmesi.IX. Ulusal Ekoloji ve Çevre Kongresi. 2009. Ürgüp/Nevşehir
  • 4 A. Sofu, F. Y. Ekinci, N. Demir Gıda Mühendisliğinde Modelleme Sistemlerinin Matlab Programı Kullanılarak Uygulamaları. Türkiye 9. Gıda Kongresi 2006, Bolu
  • Ulusal toplantıda poster, sözlü sunum ve gösterim
  • 1 A.Sofu, E.Çubuk Demiralay,F.Y.Ekinci, Z.Güzel-Seydim, A.C. Seydim, T. Kök-Taş. Sülfonamitlerin Ters Faz Sıvı Kromatografi ve Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Analizi. KROMATOGRAFİ2008. ISPARTA
  • 2 A.Sofu, F. Y. Ekinci, E. Çubuk Demiralay, G. Alsancak. Aspartam ve Bozunma Ürünleri İçin Sıvı Kromatografik Yöntemin Optimizasyonunda Yapay Sinir Ağları Tahmin Modelinin Geliştirilmesi.7. Ulusal Kromatografi Kongresi. KIRIKKALE, 2007
  • 3 E. Çubuk Demiralay, A. Sofu, G. Alsancak, F. Y. Ekinci . Aspartam Ve Bozunma Ürünlerinin Ters Faz Sıvı Kromatografik Verilerinin Yapay Sinir Ağları Yöntemi İle Modellenmesi .7. Ulusal Kromatografi Kongresi. KIRIKKALE, 2007
  • 4 A.Sofu, N. Demir ve F. Y. Ekinci. Yoğurtların Depolama Süresinde Meydana Gelen Değişimin Bilgisayarlı Görüntüleme Sistemiyle İzlenmesi ve Elde Edilen Verilerin Yapay Sinir Ağlarıyla Modellenmesi. Gıda Mühendisliği 5. Kongresi. Ankara, 2007
  • 5 F. Yesim Ekinci, Aytül Sofu, Murat Gürel. Propionibacterium Thoenii (Jensenii) P126 Tarafından Üretilen Antibotulinal Bakteriyosin Jenseniin G'nin Saflastırılması. Türkiye 9. Gıda Kongresi 2006, Bolu
  • 6 F.Y.Ekinci, A.Sofu, A.K.Adiloğlu, M.İşler. Gıdalardan ve Sulardan Helicobacter pylori`nin Bulaşması. XXXII. Türk Mikrobiyoloji Kongresi, 12-16 Eylül 2006, Antalya.
  • Uluslararası toplantıda sunularak tam metin olarak yayımlanan bildiri
  • 1 A.Sofu, T. K. Taş, Z. Güzel-Seydim and F.Y. Ekinci. Production of Exopolysaccharides by Propionibacterium thoenii (jensenii) P126 and Propionibacterium jensenii B1264 in Yogurt Cultures. International Symposium on Engineering and Architectural Sciences of Balkan, Caucasus and Turkic Republics. 2009. Turkey
  • 2 A.Sofu, T. K. Taş, Z. Güzel-Seydim and F.Y. Ekinci. Production of Exopolysaccharides by Dairy Propionibacteria, P. thoenii (jensenii) P126 and P. jensenii B1264. International Symposium on Engineering and Architectural Sciences of Balkan, Caucasus and Turkic Republics. 2009. Turkey
  • 3 F.Y. Ekinci. A. Sofu. S. Özçelik. Mycotoxins As Environmental Contaminants.International Conference Environment: Survival and Sustainability. Nicosa.2007
  • 4 N. Demir, A.Sofu, F.Y. Ekinci, M. Ö. Balaban. Neural network based browning prediction of apricot halves treated with anti-browning solutions and air-dried. IFT Annual meeting + Food expo. 2007, Chigago
  • 5 N. Demir, A.Sofu, F.Y. Ekinci, M. Ö. Balaban. Neural Network based prediction of browning time in potato slices treated with different anti-browning solutions. IFT Annual meeting + Food expo. 2007, Chigago
  • 6 A. Sofu, N. Demir and F.Y. Ekinci. Determination and Quantification of Microbiological and Chemical Changes in Yogurt Using Machine Vision System and Evaluation of Collected Data Using Artificial Neural Network during Storage. 5th International Conference Predictive Modelling In Foods. IC PMF. Athens - Greece, 2007
  • 7 N. Demir, A. Bayraktar Sofu, and F.Y.Ekinci. Neural Network Based Brownıng Predıctıon Of Banana Slıces Treated Wıth Dıfferent Antıbrowning Solutıons And Aır-drıed. IFT Annual meeting + Food expo. 2006, Orlando, Florida
  • 8 A. Sofu. F.Y. Ekinci.Su Kirliliği'ne Neden Olan Patojen Mikroorganizmalar. III. Uluslararası Globallaşma Prosesinde Su Ehtiyatlarından İstifade ve İnteqrasiyalı İdare Etme Kongresi, Bakü, Azerbaycan, 2006
  • 9 M. Gürel, A. Sofu, G. Sarıkus and F. Y. Ekinci Kitiş. Effects of Propionic acid bacteria on human health. Proc'of the International Dairy Symposium, May 24-28, 2004, Isparta, Turkey
  • 10 F. Y. Ekinci Kitiş, A. Sofu, and M. Gürel. Use of Propionic acid bacteria in Dairy Products. Proc'of the International Dairy Symposium, May 24-28, 2004, Isparta, Turkey
  • Uluslararası toplantıda sunularak özet metin olarak yayımlanan bildiri
  • 1 Burcu Oktar,O.Sarı,A.Sofu,F.Y.Ekinci.Production of biodegrable polylactic acid (PLA)by homofermantative lactic acid bacteria using whey as an energy source.Süleyman Demirel University,İsparta; Yeditepe University, İstanbul,Turkey. NANOMED & NANOBIOTECH 2015, Koyceğiz, Muğla
  • 2 Cansu Gürsoy,A.Sofu,F.Y.Ekinci.Cellulose production potential of lactic acid bacteria. Süleyman Demirel University, Isparta;Yeditepe University, İstanbul,Turkiye.NANOMED & NANOBIOTECH 2015, Koyceğiz, Muğla
  • 3 Sayilgan, E., Sofu, A., Cakmakci, O., Guney, G., 2015. An evaluation of the metal/dye removal efficieny of different biomasses, International Caparica Conference on Pollutant Toxic Ions and Molecules, 2-4 November 2015, Caparica-Portugal.
  • 4 A.Sofu, G.Güney, F.Y.Ekinci. Production of optically L(+) lactic acid by using homofermentative lactic acid bacteria from whey. 1st Internatıonal NanoBiotecnology Symposium. 2014. Köyceğiz
  • 5 Gizem Güney, Onur Sarı, Emine Sayılgan, Aytül Sofu. Removal of heavy metals by lactic acid bacteria. The international Conference on Environmental Science and Technology – 2013 (ICOEST'2013 - Cappadocia) June 18 - 21, 2013
  • 6 A.Sofu, F.Y.EKİNCİ. Identification of Bacterial Ecosystem in Tulum Cheese by Using PCR-DGGE. Traditional Foods from Adriatic to Caucasus. 2010, Turkey.
  • 7 A. Sofu , F. Y. Ekinci.2010.PCR–DGGE AS A TOOL FOR CHARACTERIZING DOMINANT MICROBIAL POPULATIONS IN THE TURKEY TRADITIONAL FETA CHEESE. 1st International Congress on Food Technology.Antalya
  • 8 A. Sofu, F. Y. Ekinci. 2010 Identification of lactic acid bacteria in different traditional cheeses by using PCR-DGGE method.1st Int. Congress on Food Technology. Antalya
  • 9 T. K. Taş, A.Sofu, F.Y. Ekinci ve Z. Güzel-Seydim. PZR yöntemi ile Kefir Dane Bskteri Florasının Belirlenmesi. 1. Uluslarası Adriyatikten Kafkaslara Geleneksel Gıdalar Sempozyumu. 2010. Tekirdağ.
  • 10 N.Yiğit, A.Sofu and F.Y. Ekinci.The Effect of Different Levels of Dietary Vitamin E on Growth and Flesh Quality of Tilapia, Oreochromis Niloticus. 1st.International Congress of Seafood. 2008, Kuşadası
  • 11 T. K. Taş, A.Sofu, Z. Güzel-Seydim and F.Y. Ekinci. Exopolysaccharides From Dairy Propionibacteria. 2 nd International Congress on Food and Nutrition. İstanbul, 2007.
  • 12 A. Sofu, F. Y. Ekinci Kitiş, Predicting survival rate of Yersinia Enterocolitica in Turkish feta cheese during maturation and storage by using fuzzy logic modelling. 1 st International Food and Nutrition Congress - Food Safety, Istanbul Turkey, 2005
  • Uluslararası toplantıda poster, sözlü sunum ile gösterimleri
  • 1 Ş.S. Uğur, M. Bilgiç, A. Sofu, C. Gürsoy, 2015. Peynir Altı Atık Suyundan Antimikrobiyal Medikal Tekstil Ürünlerinin Geliştirilmesi, VII. Uluslar arası Ar-Ge Proje Pazarı, 27-29 Mayıs, Bursa, 120
  • 2 A.Sofu and E. Sayilgan Biosorbent for Dye Removal Textile Wastewater by Mixed Dairy Starter Culture Cells and its Extracellular Polysaccharides (ASM2012)112th General Meeting American Society for Microbiology.June 16 - 19, 2012.San Francisco, California
  • 3 A.Sofu and E. Sayilgan. Biosorption of Heavy Metals and Toxic Compounds by Lactic Acid Bacteria-International Conference on Recycling and Reuse 2012 (R&R, 2012) 4 - 6 June, 2012 Istanbul
  • Yüksek Lisans Tezi
  • 1 Yoğurtların Depolama Esnasında Mikrobiyal ve Kimyasal Değişimlerinin Bilgisayarlı Görüş (Machine Vision)Sistemi ile Belirlenmesi ve Elde Edilen Dataların Yapay Sinir Ağları (Neural Network) ile Değerlendirilmesi.
  • Doktora Tezi
  • 1 Çeşitli Peynirler'deki Bakteriyel Ekosistemin PZR-DGJE Yöntemi Kullanılarak Mikrobiyal Biyoçeşitliliğinin Tanımlanması
  • Yönetiminde tamamlanan Yüksek Lisans Tezi
  • 1 Laktik Asit Bakterilerinin Bakteriyel Selüloz Üretim Potansiyelinin Araştırılması Ve Optimizasyon Çalışmasının Yapılması. Yüksek Lisans Tezi
  • 2 Laktik Asit Bakterileri İle Ağır Metal(Fe+2, Zn+2) Giderimi. Yüksek Lisans Tezi
  • Ulusal kuruluşlarca desteklenen proje yürütücülüğü
  • 1 Laktik Asit Bakterilerinin Bakteriyel Selüloz Üretim Potansiyelinin Araştırılması Ve Optimizasyon Çalışmasının Yapılması
  • 2 Laktik Asit Bakterileri İle Ağır Metal(Fe, Zn) Giderimi. Yükseklisans SDÜ-BAP projesi
  • Ulusal kuruluşlarca desteklenen projede görev alma
  • 1 Homofermantatif laktik asit bakterileri kullanılarak peyniraltı suyundan laktik asit üretimi.2241/A.Sanayi odaklı lisans bitirme tezi destekleme programı.(Burcu Okyar). Proje Danışmanı
  • 2 Süt ve Süt Ürünleri ve İçme Sularında Patojenik Bakterilerin (E. coli) Tanısı için Magnetik Yüklü Florasan Etiketli Biyoligand Taşıyan Polimerik Nanopartiküllerin Kullanıldığı Tanı Kitleri ve Array Platformlarının Geliştirilmesi, TAGEM-09/AR-GE/15, 2009.
  • 3 Anaerobik Arıtma Sistemleri Etkin Olan Mikroorg.Moleküler Bazda Tanımlama ve Sistemi Performansının Değişimi (Dpt Projesi), 2005
  • 4 Yoğurtların Depolama Esnasında Mikrobiyal ve Kimyasal Değişimlerinin Bilgisayarlı Görüş (Machine Vision)Sistemi ile Belirlenmesi ve Elde Edilen Dataların Yapay Sinir Ağları (Neural Network) ile Değerlendirilmesi. (SDU-BAP). Tamamlandı.
  • 5 Isparta ve çevresindeki su kaynaklarında Helicobacter pylori'nin varlığının incelenmesi, TÜBİTAK Projesi, 2004
  • 6 Gıdalarda doğal antimikrobiyellerin kullanıldığı bioaktif koruma sistemlerinin geliştirilmesi Tübitak-Kariyer 2004
  • Uluslararası sempozyum, kongre, kurs (workshop) düzenlenmesi gibi etkinliklerde görev almak
  • 1 International Symposium on Engineering and Architectural Sciences of Balkan, Caucasus and Turkic Republics. 2009. Turkey
  • 2 International Dairy Symposium
  • Ulusal sempozyum, kongre, kurs (workshop) düzenlenmesi gibi etkinliklerde görev almak
  • 1 Genetik Hastalıkların Teşhis ve Tedavisinde Moleküler Yöntemler ve Mühendislik Uygulamaları Düzenleme Kurulu
  • 2 15. Yıl Mühendislik Mimarlık Sempozyumu. Isparta, 2007.
  • 3 Anaerobik Arıtma Teknolojileri ve Moleküler Ekoloji Tanımlama Teknikleri Çalıştayı
  • 4 Gıda Güvenliği Çalıştayı
  • Alanında bilimsel araştırma ve çalışmalar için uluslararası burs almak
  • 1 COST (Mitofood), Eğitim kursu. 1-2 Haziran 2009. Debrecen, Macaristan.
  • 2 COST (FA0602) Bilimsel Programı, Short Term Scientific Mission bursu, “Effetc of vinegar consumption manufactured with diferent methods on colesterol levels of rats” 16-26 Kasım 2009, Academy of Sciences of the Czech Republic, Prag.
  • Alanında ulusal bilimsel nitelikli ödül (kongre, sempozyum ve bildiri ödülleri hariç)
  • 1 TÜBİTAK Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik ödülü (A. Sofu, F. Y. Ekinci. Estimation of Storage Time of Yogurt with Artificial Neural Network Modeling J. Dairy Sci. 2007. Volume 90:3118-3125)
  • SCI, SSCI ve AHCI tarafından taranan dergilerde hakemlik
  • 1 PLOS ONE
  • SCI, SSCI ve AHCI dışındaki uluslararası indeks ve özler tarafından taranan dergilerde hakemlik
  • 1 Journal of Bacteriology Research
  • SCI, SSCI veya AHCI dışındaki dergilerde Makale değerlendirme/hakemlik
  • 1 Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology
  • Rektörlük
  • 1 Özel Kalem Müdürü
  • 2 Kültür Şube Müdürü
  • Merkez müdür yardımcılığı, bölüm başkan yardımcılığı, anabilim/anasanat dalı başkanlığı
  • 1 Kimya Mühendisliği Bölüm başkan Yardımcılığı
  • 2 Kimya Mühendisliği Bölüm başkan Yardımcılığı
  • Yükseköğretim üst kuruluşlarında ve bu kurum yada kuruluşlarının oluşturduğu komisyonlarda; üniversite organlarında yada Rektörlükçe kurulan komisyonlarda görev
  • 1 Uluslararası Bahar Şenliği Organizasyon Komitesi Üyesi
  • 2 Uluslarası Bahar Şenliği Organizasyon Komitesi üyesi
VERDİĞİ DERSLER
Biyoenerji Kaynakları
Biyokimya Mühendisliği
Biyoloji I
Biyoloji II
Biyolojik Ayırma Teknikleri
Biyopolimerler
Biyoteknoloji
Biyoteknoloji Mühendisliği
Çevre Biyoteknolojisi
Enzimler ve Enzim Kinetiği
Genel Mikrobiyoloji
İleri Çevre Mikrobiyolojisi
Kurutma Metodları
Malzeme Bilimi
Mikrobiyal Ekoloji
Mikrobiyoloji
Polimer Bilimine Giriş
Yukarı çık